Spanje in verhoogde staat van paraatheid om virus shamonda na eerste dode mens in Frankrijk

Volgens het ministerie van Landbouw, Visserij en Voeding verkeert Spanje in verhoogde staat van paraatheid vanwege het virus shamonda. Het virus is sinds september vastgesteld op melkveebedrijven in meerdere provincies, onder meer Ávila, Córdoba, Toledo, Cantabrië en Madrid. Minister Luis Planas roept intussen op tot rust: voor de volksgezondheid is geen risico vastgesteld. Het virus dook deze zomer ook al op bij vee in andere Europese landen, onder meer Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, België, Italië, Ierland, Portugal, Nederland, Zwitserland en Slovenië. Ávila, Toledo en Madrid liggen in het midden van Spanje, Córdoba in het zuiden en Cantabrië aan de noordkust. De waarschuwing komt kort na de dood van een man in Frankrijk, de eerste die volgens de Franse autoriteiten ooit aan shamonda is toegeschreven.

De Franse autoriteiten bevestigen de dood van een man in Lyon, begin oktober, als de eerste ooit gedocumenteerde menselijke besmetting met shamonda. Lyon is de derde stad van Frankrijk, in het zuidoosten van het land. De man had een zware afweerstoornis en kreeg hersencomplicaties die volgens de Franse ministeries van Volksgezondheid en Landbouw zeer waarschijnlijk met de infectie samenhangen. Tot dan toe gold het virus als niet overdraagbaar van dier op mens. Dat een dierenvirus in zeldzame gevallen toch op een mens overslaat, is niet uniek voor shamonda: het gebeurt wereldwijd vaker, meestal bij mensen met een kwetsbare gezondheid.

Shamonda werd voor het eerst herkend in Nigeria, halverwege de jaren zestig. Het virus behoort tot het geslacht Orthobunyavirus en de zogeheten Simbu-serogroep. Knutten, kleine steekinsecten van het geslacht Culicoides, dragen het virus over op rundvee, schapen en geiten. Datzelfde type knut staat ook bekend als verspreider van blauwtongziekte, een andere veeziekte die in Spanje vaker voorkomt. Tot de Simbu-serogroep hoort ook het akabanevirus, dat al langer bekend is als oorzaak van misvormingen bij ongeboren lammeren en kalveren. Orthobunyavirussen komen wereldwijd voor en worden, net als shamonda, vooral in veehouderijgebieden door insecten overgedragen. Afgelopen zomer werd shamonda voor het eerst op meerdere plekken in Europa vastgesteld.

Bij vee veroorzaakt het virus koorts, diarree en een lagere melkproductie, meldt het Franse ministerie van Landbouw. Voor vee zelf is shamonda niet dodelijk. De ziekte raakt vooral de bedrijfsvoering van melkveehouders; de dieren zelf overleven de infectie doorgaans wel.

In een gezamenlijke verklaring stellen de Franse ministeries van Volksgezondheid en Landbouw dat er geen risico voor de algemene bevolking is vastgesteld. Ze noemen het dodelijke geval de eerste gedocumenteerde en gerapporteerde menselijke besmetting met shamonda. Het Spaanse ministerie van Landbouw zegt in nauw contact te staan met Frankrijk en de Spaanse regionale overheden over de situatie.