Rood alarm voor zware regen in Almería, ook hoogste waarschuwing in Valencia en Catalunya

In delen van de provincie Almería, waaronder de gemeente El Ejido, kon zaterdag volgens AEMET tot 60 liter regen per vierkante meter in één uur vallen. AEMET is de nationale weerdienst van Spanje. In de ruimere Poniente- en Levante-zone en de hoofdstad Almería liep de voorspelde neerslag op tot 100 liter per vierkante meter in twaalf uur. Die hoeveelheden golden als voorspelling voor zaterdag en de daaropvolgende uren. El Ejido en de rest van de Poniente-regio liggen aan de kust van Almería. De streek staat bekend om haar uitgestrekte kassengebieden, die groente voor heel Europa telen. De droge, harde grond daar voert hevige regen snel af naar beken en geulen die normaal grotendeels droog staan.

AEMET activeerde daarop zaterdag 17 oktober het hoogste waarschuwingsniveau, rood, specifiek voor de gemeente El Ejido; de ruimere Poniente- en Levante-zone en de hoofdstad Almería bleven op het lagere oranje niveau. AEMET kent drie waarschuwingsniveaus: geel voor enig risico, oranje voor belangrijk risico en rood voor extreem risico. Bij rood vraagt de weerdienst burgers zich voor te bereiden op ernstige en ongewone schade. De Junta de Andalucía, het regionale bestuur van Andalusië, riep vervolgens fase 1 van haar noodplan voor overstromingsrisico af, ook wel operationele situatie 1 genoemd. Zo’n noodplan regelt onder meer de inzet van hulpdiensten en de afstemming tussen de regionale en lokale overheden bij een dreigende overstroming.

De autoriteiten stuurden zaterdagmiddag een ES-Alert-bericht naar mobiele telefoons in het getroffen gebied van Almería. ES-Alert is het Spaanse systeem waarmee autoriteiten rechtstreeks waarschuwingen naar telefoons in een bepaald gebied sturen. Mensen hoeven zich daarvoor niet aan te melden of een app te installeren. Daarin kregen bewoners de oproep onnodige verplaatsingen te vermijden. Ook moesten ze niet in kelders of parkeergarages blijven en geen overstroomde zones, beken of rivierbeddingen oversteken. Juist die laagliggende plekken en droogstaande rivierbeddingen, in Spanje ramblas genoemd, lopen bij hevige regen het snelst vol water.

Ook elders in Spanje gold zaterdag het hoogste alarmniveau. In de Comunidad Valenciana werd rood alarm afgekondigd voor het noordelijke kustgebied van Alicante en het zuiden van de provincie Valencia, voor de nacht van zaterdag op zondag. Beide regio’s liggen, net als Almería, aan de Spaanse Middellandse Zeekust. Daar zijn nazomerse en vroege-winterse regens doorgaans het hevigst. In Catalunya stonden zeven comarca’s, de Catalaanse bestuurlijke regio’s tussen gemeente en provincie, onder rood alarm. In beide regio’s gingen, net als in Almería, ES-Alert-berichten naar de bevolking.

De waarschuwingen in Andalusië, Comunidad Valenciana en Catalunya vielen op dezelfde dag door hetzelfde grotere weersysteem boven het Middellandse Zeegebied. In het najaar duwt zo’n systeem vochtige lucht vanaf de nog warme zee het Spaanse vasteland op. Die lucht botst dan tegen de kustbergen en loost in korte tijd grote hoeveelheden regen. Die combinatie van een warme zee en de eerste koudere luchtstromen van het seizoen keert ieder jaar terug langs de Spaanse Middellandse Zeekust, van Andalusië tot Catalunya. Ze geldt als de belangrijkste oorzaak van plotselinge, zware regenval in die regio’s in het najaar.