Rechter in Plus Ultra-zaak onderzoekt ook certificaat en gelekte berichten Zapatero

Rechter José Luis Calama van de Audiencia Nacional, de Spaanse rechtbank die onder meer corruptiezaken behandelt, gaat in de Plus Ultra-zaak ook een automatisch gegenereerd certificaat van de Sociale Zekerheid onderzoeken, zegt hij zelf. Het certificaat uit augustus 2020 verklaarde dat de reismaatschappij Plus Ultra geen openstaande schulden had. Dat hielp mee om de staatssteun van 53 miljoen euro voor het bedrijf tijdens de coronapandemie rond te krijgen. Plus Ultra had toen volgens het onderzoek nog wel een uitgestelde schuld. Het document werd automatisch opgesteld door het systeem van de Sociale Zekerheid, zonder tussenkomst van een ambtenaar. Het gold destijds als een van de voorwaarden om in aanmerking te komen voor staatssteun aan getroffen bedrijven tijdens de pandemie.

Drie ambtenaren van de Tesorería General, de uitvoeringsdienst van de Sociale Zekerheid die zulke certificaten afgeeft, worden verdacht van valsheid in geschrifte en machtsmisbruik rond dat certificaat, staat in de klacht van vakbond Manos Limpias. Manos Limpias zet zich in tegen corruptie. Het gaat om de provinciaal directeur van de dienst en twee andere functionarissen.

Dat certificaatonderzoek komt boven op een apart spoor in dezelfde Plus Ultra-zaak. Een rechtbank in Madrid is een onderzoek gestart naar het lekken van privéberichten en agenda’s van oud-premier Zapatero en zijn secretaresse, meldt de rechter-instructeur in Madrid. Die rechter gaf de politie opdracht een rapport op te stellen over de herkomst van dat lek.

Rechter Calama plaatst Zapatero in diezelfde zaak als vermeend leider van een netwerk van beïnvloedingshandel. Zapatero zou voordelen hebben ontvangen in ruil voor een bemiddelende rol. Het ging onder meer om bemiddeling bij de Boliviaanse regering ten gunste van een Peruaans bedrijf. Het UDEF-politierapport in die zaak, opgesteld door de eenheid van de Spaanse politie die zich bezighoudt met economische fraude, stelt dat Zapatero circa 200.000 euro zou hebben ontvangen voor die bemiddelende rol. Dat bedrag staat los van de onderzochte staatssteun van 53 miljoen euro aan Plus Ultra.

Plus Ultra kreeg de staatssteun via een Spaans noodfonds voor strategische bedrijven. Dat fonds was bedoeld voor bedrijven die zwaar werden getroffen door de reisbeperkingen tijdens de coronapandemie. De zaak rond die steun loopt al langer bij de Audiencia Nacional. Tot dusver gold ze vooral als een onderzoek naar de rol van Zapatero als vermeend bemiddelaar bij de Boliviaanse overheid. Zapatero was eerder premier van Spanje namens de socialistische partij PSOE. Sinds zijn aftreden werkt hij onder meer als internationaal bemiddelaar en adviseur in Latijns-Amerika, een rol die nu zelf onderwerp van onderzoek is geworden.

Het certificaatonderzoek, de verdenkingen tegen de drie ambtenaren en het lek van Zapatero’s privéberichten lopen onder dezelfde onderzoeksrechter. Ze horen bij het bredere strafdossier over de steun aan Plus Ultra bij de Audiencia Nacional in Madrid, het enige Spaanse gerecht dat zulke zaken behandelt, los van de gewone rechtbanken in de regio’s. Ze buigt zich onder meer over corruptie, terrorisme en grote economische delicten. Manos Limpias presenteert zich als vakbond. In de praktijk treedt de organisatie vooral op als particuliere aanklager in dit soort corruptiezaken, een rol die in Spanje bekendstaat als acusación popular.