Rechter laat klacht tegen zuster minister Puente over 'wet van de kleinkinderen' doorgaan

Een onderzoeksrechter van rechtbank nummer 35 in Madrid heeft op 21 oktober 2026 een strafklacht tegen Sofía Puente in behandeling genomen. Puente is hoge ambtenaar van het Spaanse ministerie van Justitie. De klacht komt van de conservatieve organisatie Hazte Oír en verwijt Puente prevaricación. Dat is machtsmisbruik door een ambtenaar die bewust een onrechtmatig besluit neemt. Aanleiding is een instructie die Puente in 2022 ondertekende over de toepassing van de zogeheten wet van de kleinkinderen. De behandelend rechter is Inmaculada Lova.

De wet van de kleinkinderen maakt deel uit van de Spaanse wet op het democratisch geheugen. Die wet grijpt terug op de Spaanse Burgeroorlog en de dictatuur van Francisco Franco die erop volgde. Daarmee kunnen kleinkinderen van Spanjaarden die in die periode in ballingschap gingen, de Spaanse nationaliteit aanvragen. De bredere wet op het democratisch geheugen regelt ook de opgraving van slachtoffers uit massagraven. Ook erkent de wet onrecht uit de Burgeroorlog en de dictatuur. De instructie van Puente ging specifiek over de vraag wie binnen die wet als balling geldt. Dat bepaalt wie aanspraak kan maken op de nationaliteit. Een querella is in Spanje een formele strafklacht. Een onderzoeksrechter moet die eerst toelaten voordat een strafrechtelijk onderzoek start. Met het besluit van rechter Lova is die eerste horde genomen.

Hazte Oír is een conservatieve pressiegroep. De organisatie zet vaker juridische stappen tegen beleid van de Spaanse regering en haar ambtenaren.

Puente tekende de omstreden instructie in 2022. Dat deed zij als directeur van Juridische Zekerheid en Openbaar Vertrouwen bij het ministerie van Justitie. De instructie merkte alle Spanjaarden die tussen 18 juli 1936 en 31 december 1955 het land verlieten aan als ballingen. Zij hoeven niet te bewijzen dat hun vertrek politiek gemotiveerd was. Daarmee verruimde de instructie de toepassing van de wet van de kleinkinderen voorbij de oorspronkelijke doelgroep van politieke ballingen. Die verruiming is precies waarover Hazte Oír de klacht tegen Puente indiende.

Volgens de Fiscalía, het Spaanse Openbaar Ministerie, had een andere rechtbank in juni 2024 al geoordeeld over een eerdere klacht over dezelfde instructie. Die rechtbank vond toen dat er geen strafbaar feit was. Het Openbaar Ministerie verzette zich daarom tegen het in behandeling nemen van de nieuwe klacht van Hazte Oír. Rechter Lova nam de klacht ondanks dat verzet toch in behandeling. Daarmee loopt er nu, ondanks het oordeel uit 2024, opnieuw een strafrechtelijk onderzoek naar de instructie van Puente.

Sofía Puente is de zuster van Óscar Puente. Hij is de Spaanse minister van Transport in de regering van premier Pedro Sánchez. Spaanse media duiden haar in hun berichtgeving over de klacht consequent aan als de zuster van de minister. Puente werkt in de ambtelijke top van het ministerie van Justitie, die regelingen zoals de wet van de kleinkinderen uitvoert. Ze zit niet in de politieke top van het ministerie. De zaak loopt nu verder bij rechtbank nummer 35 in Madrid.